Мин бастакы кылааска үөрэнэрбэр вертолетунан ыстаадаттан киирбитим, ийэбит биһигини аймахтарбытын кэпсэтэн, ыалга олорон үөрэнэрбит. Балаҕан ыйын бастакы күнүгэр таайым Валерий Кириллович Христофоровтыын сиэттиһэн барбыппыт, биир кэмҥэ сэбиэккэ үлэлээбитэ. Учууталым Ольга Николаевна Матвеева кылааска киллэрэн олордоттообута, мин бастакы эрээккэ олорбутум. Бастакы уруок наһаа интэриэһинэй, сонун этэ, сорох оҕолору саҥа көрбүтүм. Букубаары аан бастаан илиибитигэр ылан бастакы буукубалары үөрэтэн, сүһүөхтэри холбоон тыл таһаарар сүрдээх үчүгэй буолара. Бөһүөлэк күһүҥҥүтүн онно аан бастаан көрбүтүм, арай саһарбыт сэбирдэхтээх талахтардаах, мастардаах этэ, хайдах эрэ атын дойдуга кэлбит курдук санаабытым. Мас саҕатыгар кэлэрбитигэр тыаҕа сэбирдэх, көтөҕө түһэн бүппүт буолааччы. Элбэх оҕо ортотугар бастакы оонньуулах- көрдөөх күһүҥҥү күннэр, оҕо сааһым доҕотторун кытта оччоттон-баччаҕа диэри бииргэ буоларбытыгар алтыһыннарбыттара. Чугдаарар чуораан тыаһынан уруок саҕаламмытын биллэрэр этилэр. Ол саҕана Харыйалаах 8 кылаастаах этэ.
Ийэбит биһигини үөрэттэрэ бөһүөлэккэ киирбэт этэ, убайдарбын кытта ыстаадаҕа табаларыгар хаалаллара. Ийэбин, табаларбын наһаа да ахтарым, кыһыҥҥы каникул буолуор диэри арыччы тулуйбутум. Ольга Николаевна биһигини 4 кылааһы бүтэриэхпитигэр диэри үөрэппитэ. Хоһооннору үөрэтэн өйтөн ааҕарга үөрэммиппит, куоталаһа- куоталаһа илиибитин уунан кылаас иннигэр тахсан ааҕарбыт. Туйгуннук үөрэнэргэ дьулуһарбыт, үчүгэйдик үөрэнэр оҕолор элбэх этибит. Бастакы учууталбытын Ольга Николаевнаны бу күҥҥэ диэри наһаа үчүгэйдик саныыбыт, көрүстэрбит эрэ ахтабыт, кыра эрдэҕинээҕи мэник-тэник сылларбытын учууталбытын кытта ситимнээн кэпсэтэн ааһабыт. Аҕыс уон сааһын ааһан дьоллоохтук олороруттан үөрэбит, оҕоҕо анаабыт амарах сыһыанынан киэн туттабыт. Физкультура уруогар хамсаныылаах, сүүрүүлээх-көтүүлээх оонньуулары оонньотон сэргэхситэрэ, бырааһынньыктарга оһуохайдатан куоталаһыннартыыра. Оһуохай тылын сатаан булан этэринэн Иванова Феня- Феодосия Данилова барыбытын баһыйаааччы. Ол сиэринэн Фенябыт оһуохайдьыт, ырыаһыт буолбута, уус-ураан самодеятельность концертарыгар элбэхтик кыттыбыта, өрөспүүбүлүкэ таһымыгар оройуонун чиэһин көмүскээччи.
Хас биирдии оҕо туохха дьоҕурдааҕынан көрөн дьарыктыыллар этэ, уруһуйдьуттар кылаас хаһыатын таһаарарга-редколлегия, үҥкүү, ырыа куруһуоктарыгар сылдьарбыт. Бэһис кылааска тахсыбыт сылбытыгар Бүлүү педучилищетын бүтэрэн кэлэн ырыа уруогар Варвара Васильевна Христофорова үөрэппитэ, наһаа үчүгэйдик ыллыы үөрэммиппит. Бастаан ноталары таһааран куоласпытын эрчийэртэн саҕалаан ыллааччыбыт. Варвара Васильевна элбэх сыл учууталлаан хас да выпуһу таһаарбыта. Оҕобут Клава бастакы учуутала буолан кыра кылааһы бүтэриэхтэригэр диэри үөрэппитэ. 90-с сылларга Марфа Васильевна Сергеева буоланнар эбэҥки тылын үөрэтиигэ экспериментальнай кылаастары арыйан оҕолорбутун эбэҥкилии үөрэтэн, төрөөбүт тылбытынан оҕобутуттан кэпсэтэр буолан испиппит, оскуолаҕа тугу билбитин дьиэтигэр кэлэн биһигини үөрэтэр этэ. Учууталым оҕобутар бастакы учуутал буолан элбэххэ үөрэппитэ, “Сүүтүкчээн” иис-уус куруһуогар дьарыктаан иннэлээх сабы тутан тугу баҕарар тигэр буолбута. Варвара Васильевна теплица туттан оҕуруот аһын үүннэрэн, уопутуран элбэх ыалга билбитин үллэстэр, сүбэһиппит диэн махтанар хаһаайкалар элбэхтэр, бастакынан саҕалаабыта диэтэхпинэ сыыспатым буолуо. Варвара Васильевна барытыгар дьоҕурдаах, торҕо таҥаһынан араас таҥастары сиэдэрэйдээн тигэр, тыһынан, түүлээҕинэн эмиэ иистэнэр, эргиччи талааннаах. Үөрэнээччилэрин тустарыгар эппиэтинэстээх, ирдэбиллээх, оҕоҕо кыһаллар буолан оҕолорбут дьиэҕэ хайдах уруок ааҕалларын, дьарыктанар усулуобуйаларын кэрийэ сыылдьан хонтуруоллуур этэ. Ол иһин дьиэҕэ үлэ, хоһоон үөрэтии сорудаҕын хайаан да толоро үөрэммиттэрэ. Варвара Васильевна ахсаан уруогар суоттуур, төгүллүүр туспа ньымалаах, ол иһин оҕобут ахсаан өттүгэр түргэнник ылыммыта.
Оҕолорбут бастакы учууталларын сүрдээх истиҥник ахталлар, Дора бастакы учуутала Майя Ануфриевна Кондакова, Кирилл бастакы учуутала Альбина Дмитриевна Христофорова, Дуся бастакы учуутала Ариадна Алексеевна Николаева буолаллар. Бары элбэх оҕону сырдыкка-билиигэ сирдээбит ураты үөрэтэр суоллаах-иистээх учууталлар буолаллар. Харыйалаах оскуолатыгар технология кылааһа олус ситиһиилээхтик үлэлиир, кыргыттарга ас астааһына, иис, баайыы, тирии-тыс кырадаһынынан кумалааннары тигии, оҕуруонан симэх оҥоруу куруһуоктара тиһигин быспакка бараллар. Елена Андреевна Васильева, Ирина Спиридоновна Христофорова үөрэтэн-такайан элбэҕи сатыырга сирдээбиттэрэ, Клава быыстапкаларга кыттан ситиһиитэ элбээн испитэ. Кыргыттарбыт теехнология уруогар үчүгэй үөрэҕи ааспыттара, туохтан да иҥнибэттэр, үөрэппит учууталларыгар махтаналлар. Оҕолорбут учууталларыгар дириҥ билиини таһынан предметтэринэн олимпиадаларга кытталларыгар сүбэ-ама буолбуттарыгар, бастакы учууталбар Ольга Николаевнаҕа махталбын тиэрдэбин. Күндү учууталларбыт, эһиги баар буолаҥҥыт үөрэх-билии ылан Өлөөн ыччаттара дойду араас муннугар тиийэн, олохсуйан үлэлии-хамсыы сылдьаллар, үчүгэй киһи буоларга ииппиккитин убаастаан ситиһиилээх буоларга дьулуһаллар. Дьоллоох, доруобай буолуҥ, үөрэппит оҕолоргут ситиһиилэринэн кынаттанан этэҥҥэ-сылдьыҥ!
Надежда КОЛОДЕЗНИКОВА